Erf- en schenkbelasting 2026: praktische gids voor ondernemers en hun familievermogen

Erf- en schenkbelasting 2026 in het kort

Als je in 2026 vermogen doorgeeft, omdat je overlijdt of omdat je bij leven schenkt, kijkt de Belastingdienst naar twee dingen: de relatie tussen jou en de ontvanger en de hoogte van het bedrag. Eerst gaat er per persoon een vrijstelling af, daarboven betaal je erf- of schenkbelasting in twee schijven.

Schenkbelasting 2026: wanneer is een gift belast?

Schenkbelasting gaat over schenkingen tijdens je leven. Dit is tot nu toe altijd veel goedkoper geweest dan bij overlijden. Tip: schenk bij leven en wacht niet tot overlijden als het mogelijk is. De ontvanger is belastingplichtig als de totale schenking in een jaar boven zijn of haar vrijstelling uitkomt. Voor 2026 geldt bijvoorbeeld dat je een kind jaarlijks € 6.908 kunt schenken zonder schenkbelasting, en andere personen € 2.769.

Daarnaast heb je in 2026 nog eenmalig verhoogde vrijstellingen voor kinderen tussen 18 en 40 jaar: ongeveer € 33.129 “vrij te besteden” en € 69.009 voor een dure studie. De vroegere hoge vrijstelling voor de eigen woning (de “jubelton”) bestaat niet meer.

Schenkbelasting 2026: belastingvrij schenken en eenmalige kansen bij leven

Voor ondernemers is schenken vaak dé manier om vermogen gespreid en beheerst naar de volgende generatie te krijgen. In 2026 is dat nog steeds aantrekkelijk, maar je moet de regels kennen om niet onverwacht schenkbelasting aan de broek te krijgen.

Jaarlijks belastingvrij schenken in 2026

In 2026 mag je je (klein)kinderen of anderen elk jaar een bedrag schenken zonder dat zij schenkbelasting betalen. De belangrijkste bedragen:

• Kinderen: € 6.908 per jaar
• Andere ontvangers (zoals kleinkinderen, broers, zussen of vrienden): € 2.769 per jaar

Blijf je onder deze grens, dan is er geen schenkbelasting én geen aangifteplicht. Schenk je meer, dan betaalt de ontvanger belasting over het meerdere, tegen hetzelfde tariefstelsel als bij de erfbelasting (10/20%, 18/36% of 30/40% afhankelijk van de relatie).

Voor veel MKB-ondernemers is het verstandig om deze jaarlijkse vrijstellingen in te bouwen in hun privé cashflowplanning: bijvoorbeeld elke januari een vaste overboeking aan de kinderen, gekoppeld aan duidelijke afspraken (bijvoorbeeld over reserveren vs. uitgeven).

Eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen (18–40 jaar)

Heb je kinderen tussen de 18 en 40 jaar, dan kun je in 2026 eenmalig extra schenken met een hogere vrijstelling:

• Eenmalig vrij te besteden: ongeveer € 33.129
• Eenmalig voor een dure studie: ongeveer € 69.009

Let op twee punten die in de praktijk vaak misgaan: je kunt maar één keer van zo’n verhoogde vrijstelling gebruikmaken per kind, en je kunt de jaarlijkse vrijstelling in datzelfde jaar niet óók nog benutten voor hetzelfde kind. Als je in 2026 bijvoorbeeld € 40.000 wilt schenken, kun je circa € 33.000 belastingvrij doen via de eenmalige vrijstelling en over de resterende paar duizend euro wordt dan 10% belasting betaald.

De oude hoge vrijstelling voor de eigen woning is volledig verdwenen. Wil je een kind helpen bij een huis, dan werk je dus met deze lagere grens en eventueel een familielening, niet meer met een “jubelton”.

Erfbelasting 2026: wanneer speelt het?

Erfbelasting speelt als iemand in 2026 overlijdt en er vermogen overgaat naar erfgenamen. Dat vermogen kan bestaan uit privévermogen (spaargeld, beleggingsportefeuille, eigen woning, tweede huis) én uit ondernemingsvermogen (bijvoorbeeld aandelen in je BV of een firmabelang). Bij ondernemingsvermogen speelt bovendien dat de waarde meestal in het bedrijf zit, terwijl de erfbelasting in cash moet worden afgerekend.

De erfgenaam betaalt erfbelasting over wat hij of zij netto erft: waarde van de erfenis minus schulden en minus de persoonlijke vrijstelling. In 2026 zijn de vrijstellingen:  € 828.035 voor de partner, € 26.230 per kind of kleinkind en € 2.769 voor andere erfgenamen.

Vrijstellingen en tarieven erfbelasting 2026 uitgelegd

Vrijstellingen en tarieven lijken droge details, maar bepalen in euro’s hoeveel er netto bij je kinderen of partner terechtkomt. Goed nieuws: in 2026 liggen de vrijstellingen hoger dan in 2025 en is de erfbelasting vaak minder hoog dan mensen denken.

Vrijstellingen erfbelasting 2026

Voor overlijdens in 2026 gelden (voorlopig) de volgende vrijstellingen per erfgenaam:

• Partners hebben een vrijstelling van ongeveer € 828.035. Dat betekent dat een langstlevende partner in veel gevallen helemaal geen erfbelasting betaalt, zeker als het vermogen vooral in de eigen woning zit.
• Kinderen en kleinkinderen hebben ieder een vrijstelling van € 26.230. Vier kinderen betekent samen ruim € 100.000 vrijgesteld vermogen.
• Andere erfgenamen (broers, zussen, neven, nichten, vrienden) hebben een veel lagere vrijstelling van € 2.769.

Alles wat iemand boven zijn of haar vrijstelling erft, wordt belast tegen de tarieven die in de volgende subparagraaf staan.

Tarieven erfbelasting 2026

De erfbelasting kent in 2026 twee schijven en drie tariefgroepen. De tarieven zijn gelijk aan de schenkbelastingtarieven.

• Partners en (pleeg-/stief)kinderen betalen 10% over de eerste € 158.669 aan belaste erfenis, en 20% over het deel daarboven.
• Kleinkinderen betalen 18% over de eerste € 158.669 en 36% over het meerdere.
• Overige erfgenamen (zoals broer, zus, neef, nicht, vriend) betalen 30% over de eerste € 158.669 en 40% over de rest.

Wat is er nieuw in 2026? Belastingplan 2026 in normale taal

Naast de indexatie van bedragen verandert er inhoudelijk ook het nodige. Het kabinet heeft in het Belastingplan 2026 meerdere maatregelen voorgesteld om erf- en schenkbelasting praktischer en “eerlijker” te maken. De Eerste en Tweede Kamer hebben deze plannen goedgekeurd, wat betekent .

Meer tijd voor aangifte erfbelasting en nieuwe 180-dagenregel

Vanaf overlijdens op of na 1 januari 2026 krijgen nabestaanden 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen in plaats van 8 maanden.

In de praktijk is dat een enorme opluchting: je hoeft niet meer in een paar maanden alles te regelen, alle bankrekeningen, leningen, schenkingen en vastgoedwaardes boven tafel te krijgen, terwijl je ook nog midden in een rouwperiode zit. Pas na 20 maanden gaat belastingrente lopen als er nog geen (definitieve) aangifte ligt.

Daarnaast wordt de beruchte “180-dagenregel” eenvoudiger. Nu is het zo dat een schenking in de 180 dagen voor overlijden zowel in de schenkbelasting als in de erfbelasting terugkomt, met verrekeningen die veel verwarring geven. Vanaf 2026 wil het kabinet dat schenkingen in die laatste 180 dagen alleen nog onder de erfbelasting vallen, zodat nabestaanden geen aparte schenkingsaangifte meer hoeven te doen.

Huwelijksvoorwaarden, biologische kinderen en ongelijke verdeling

In 2026 verandert ook het volgende:

• Biologische kinderen zonder juridische band (bijvoorbeeld niet-erkende kinderen) moeten voor de erf- en schenkbelasting hetzelfde worden behandeld als kinderen mét juridische band, mits zij met DNA kunnen aantonen dat zij biologisch kind zijn en in het testament zijn opgenomen.
• De route om erfbelasting te ontwijken via een “scheve” verdeling van de gemeenschap van goederen wordt dichtgezet. Afspreken dat één partner bijvoorbeeld 90% van het gezamenlijke vermogen krijgt, alleen maar om later minder erfbelasting te betalen, levert vanaf 16 september 2025 geen belastingvoordeel meer op. Bij overlijden wordt fiscaal uitgegaan van een helft/helft-verdeling van de gemeenschap, ook als je civielrechtelijk anders hebt afgesproken.

Kort gezegd: de wetgever wil echte vermogensplanning binnen de regels faciliteren, maar oneigenlijke schuifconstructies via huwelijksvoorwaarden niet meer belonen.

Ondernemingsvermogen en BOR in 2026

Voor MKB-ondernemers is één vraag cruciaal: wat gebeurt er met mijn bedrijf als ik overlijd of als ik het (deels) wil schenken aan mijn kinderen? Daar komt de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) om de hoek kijken.

BOR in 2026: kernpunten

De BOR zorgt ervoor dat echte ondernemingsactiviteiten (geen beleggingen) tegen gunstige voorwaarden kunnen overgaan naar de volgende generatie. Vanaf 2025/2026 geldt grofweg het volgende:

• De eerste € 1.500.000 aan ondernemingsvermogen is volledig vrijgesteld van erf- en schenkbelasting.
• Over het meerdere is 75% vrijgesteld. Slechts 25% van de waarde boven die grens telt dus mee in de heffing.
• Je moet aan voorwaarden voldoen: het bedrijf moet een echte onderneming zijn (geen louter beleggings-BV), de overdrager moet een bepaalde tijd eigenaar zijn geweest en de opvolger moet de onderneming na overdracht minimaal drie jaar voortzetten.
• Vanaf 1 januari 2026 geldt bovendien dat je voor BOR een regulier aandelenbelang van ten minste 5% moet hebben (gewone aandelen), met aanvullende regels om misbruik en “dubbel BOR-gebruik” tegen te gaan.

In gewone taal: voor de meeste normale familiebedrijven tot pakweg enkele miljoenen blijft de BOR in 2026 een heel krachtige faciliteit, maar het wordt lastiger om slapende BV’s, beleggingen of ingewikkelde constructies onder de BOR te schuiven. Zorg ervoor dat je kinderen bij leven al 5% of meer hebt geschonken, dat vergemakkelijkt de overdracht (let op advies op moment van schrijven december 2025).

Voorbeeld: bedrijf van € 3 miljoen nalaten in 2026

Stel je hebt een BV met een going concern waarde van € 3.000.000. Je overlijdt in 2026 en je twee kinderen zetten het bedrijf voort en kwalificeren volledig voor de BOR.

De eerste € 1.500.000 is dan volledig vrijgesteld. Van de resterende € 1.500.000 is 75% vrijgesteld en 25% belast. Dat betekent dat er € 375.000 (25% van € 1.500.000) in de erfbelastinggrondslag valt, in plaats van de volledige € 3 miljoen.

Als die € 375.000 gelijk over beide kinderen wordt verdeeld, krijgt ieder € 187.500 aan “belast” ondernemingsvermogen. Na aftrek van de vrijstelling voor kinderen (€ 26.230) blijft per kind ongeveer € 161.270 belast. Over de eerste € 158.669 betalen ze 10%, en over het restant 20%. Dat komt uit op circa € 17.000 erfbelasting per kind op de ondernemingscomponent, in plaats van enkele tonnen zonder BOR.

Daarmee zie je hoe groot het verschil in cash impact is voor de volgende generatie – en dus ook hoe belangrijk het is dat je structuur en opvolgingsplan wél netjes binnen de BOR-voorwaarden vallen. Die bedragen moeten je kinderen wél in contanten kunnen voldoen, terwijl de waarde vooral in het bedrijf zit. Zonder liquiditeitsplanning wordt een erfbelastingclaim al snel een financieringsvraagstuk, geen puur fiscaal vraagstuk.

Liquiditeit: belasting betalen over vermogen dat in het bedrijf zit

Een punt dat vaak wordt onderschat, is dat de erfbelasting over ondernemingsvermogen in euro’s moet worden afgerekend, terwijl die waarde voor een groot deel “op papier” in de onderneming zit. De aandelen zijn dan veel waard, maar er staat niet automatisch genoeg geld op een privérekening om de Belastingdienst te betalen. Erfgenamen komen dan in de problemen: zij moeten erfbelasting afrekenen, terwijl alle waarde vastzit in voorraad, debiteuren, machines, beleggingen of vastgoed.

Juist daarom is het belangrijk om bij een beoogde bedrijfsopvolging niet alleen naar de hoogte van de erfbelasting te kijken, maar ook naar de financiering ervan. Dat kan op twee manieren. Privé kun je in de jaren vóór een overdracht alvast vermogen naar de volgende generatie schuiven door gebruik te maken van de jaarlijkse schenkingsruimte en – waar passend – eenmalig verhoogde schenkingen. Zakelijk kun je bewust werken aan voldoende vrije cash in de onderneming, bijvoorbeeld door winstinhouding, het afbouwen van schulden of het uitfaseren van niet-kernactiviteiten.

Als je dit niet geregeld hebt, ontstaat vaak een onwenselijke keuze: óf erfgenamen moeten privé lenen om de belasting te betalen, óf er moeten op een slecht moment onderdelen van het bedrijf of beleggingen met “brand sale-korting” worden verkocht. Door tijdig over liquiditeit mee te plannen, in je BV én privé, voorkom je dat een op het oog goed geregelde bedrijfsopvolging toch tot financiële druk of zelfs ruzie in de familie leidt.

Rekenvoorbeelden: erf- en schenkbelasting 2026 in euro’s

Papieren regels gaan pas leven als je ziet wat ze in jouw soort situatie doen. Hieronder twee vereenvoudigde voorbeelden, zonder hypotheekbanken, levensverzekeringen en bijzondere clausules. Het doel is gevoel, niet millimeter-precisie.

Erfbelasting 2026: alleenstaande ondernemer met vermogen

Stel: een alleenstaande ondernemer overlijdt in 2026. Hij laat € 600.000 na aan twee kinderen. Er zijn geen schulden of andere erfgenamen.

Elk kind erft € 300.000. Eerst gaat de vrijstelling van € 26.230 eraf, zodat er per kind € 273.770 belast is.

• Over de eerste € 158.669 betaalt ieder kind 10% erfbelasting: dat is € 15.866,90.
• Over de resterende € 115.101 betaalt ieder kind 20%: dat is € 23.020,20.

Samen is dat ongeveer € 38.887 erfbelasting per kind, grofweg € 77.800 bij elkaar. Dat is circa 13% van het totale vermogen. De rest, ruim € 522.000, komt netto bij de kinderen terecht.

Veel ondernemers schrikken minder van deze percentages dan van de “horrorverhalen” rond erfbelasting. De grote winst zit hem dan ook vaak niet in het volledig wegpoetsen van belasting, maar in het voorkomen van onnodige pieken, dubbele heffing of liquiditeitsproblemen. In dit voorbeeld gaan we uit van vrij beschikbaar vermogen; als hetzelfde bedrag vooral vastzit in je onderneming, moeten je kinderen eerst ergens cash vandaan halen om de erfbelasting te betalen.

Schenkbelasting 2026: jaarlijks schenken aan twee kinderen

Neem een ondernemer die in 2026 50 jaar is, twee kinderen heeft en verwacht dat zijn BV en privévermogen komende jaren stevig doorgroeien. Hij wil alvast wat vermogen doorschuiven, maar zonder gedoe.

In 2026 kan hij elk kind € 6.908 schenken zonder schenkbelasting. Doet hij dat tien jaar lang consequent, dan schuift hij ongeveer € 69.000 per kind door, dus bijna € 138.000 in totaal, volledig buiten schenk- én erfbelasting.

Kiest hij er daarnaast voor om op één moment eenmalig de verhoogde vrijstelling van circa € 33.129 toe te passen (bijvoorbeeld als een kind 30 wordt), dan vergroot hij het belastingvrije deel per kind tot ruim € 100.000 over tien à vijftien jaar. Combineer je dit met een goed testament en, voor ondernemers, een doordachte BOR-strategie, dan kun je de totale belastingdruk op familie-niveau flink verlagen, binnen de regels.

Wij raden aan als er veel vermogen is om ook een holding op te zetten per kind, zodat het kind ook minimale belastingdruk ervaart in box 3. De privé ontvangen schenkingen kunnen via een agiostorting terug in de BV worden gebracht mocht het niet nodig zijn om van te leven.

Veelgemaakte fouten in 2026: dit wil je voorkomen

De meeste problemen rondom erf- en schenkbelasting ontstaan niet door ingewikkelde internationale structuren, maar door uitstelgedrag, onduidelijke afspraken of “handigheidjes” die inmiddels fiscaal zijn ingehaald.

Alles op zijn beloop laten en de familie het uitzoeken

Een klassieker: de administratie is bij leven al rommelig, er zijn verschillende BV’s, privéleningen aan kinderen, een oude lijfrente en misschien een vergeten beleggersrekening. Bij overlijden is het voor erfgenamen een enorme puzzel. Zij hebben vanaf 2026 weliswaar 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen, maar zonder overzicht is dat alsnog een stressproject.

Voor jou als ondernemer is dit precies het scenario dat je wilt voorkomen. Je stuurt in je bedrijf ook op cashflow en risico’s; hetzelfde geldt voor je privé- en familievermogen.

Vertrouwen op oude huwelijksvoorwaarden of “papieren schuiven”

Een tweede valkuil is het vertrouwen op huwelijksvoorwaarden of verschuivingen in de gemeenschap van goederen die ooit zijn opgezet om erfbelasting te besparen. Door de aangekondigde maatregelen in het Belastingplan 2026 werken veel van die trucs simpelweg niet meer. Bij een scheve verdeling van 90/10% van de gemeenschap wordt voor de erfbelasting vanaf 16 september 2025 namelijk uitgegaan van een 50/50-verdeling.

Heb je huwelijksvoorwaarden of ben je in gemeenschap van goederen getrouwd en heb je later “geschoven”? Dan is 2026 het moment om dit opnieuw te laten beoordelen in het licht van de nieuwe regels.

Ondernemingsvermogen, beleggingen en te veel cash in de BV

Tot slot gaat het vaak mis bij ondernemers die ervan uitgaan dat “alles in de BV” automatisch onder de BOR valt. In 2026 is de lijn juist scherper: echte ondernemingsactiviteiten (mensen, omzet, risico) vallen onder de BOR, maar beleggingsvermogen in dezelfde BV kan erbuiten vallen.

Grote cashposities in de BV kunnen bovendien worden gezien als overtollige liquide middelen. De bewijslast wordt strenger: jij moet aannemelijk maken dat die kaspositie zakelijk nodig is (bijvoorbeeld voor groei, investeringen of een buffer). Anders kunnen die miljoenen in de BV alsnog gewoon tegen 30–40% erf- of schenkbelasting worden aangeslagen bij overdracht.

Advies voor ondernemers: zo pak je erf- en schenkbelasting vanaf 2026 aan

Uiteindelijk wil je als ondernemer vooral twee dingen: rust in je hoofd en voorspelbare cijfers, privé én zakelijk. Je hoeft geen vermogensplanner te worden, maar je wilt wel weten dat jouw keuzes logisch zijn voor je gezin, je bedrijf en je liquiditeit.

Drie concrete acties voor 2026

Eerst: maak een compact vermogensoverzicht. Zet op één A4 je BV’s, je privévermogen, leningen binnen de familie, levensverzekeringen en bestaande schenkingen. Zonder dit overzicht is elk gesprek met notaris, accountant/boekhouder of fiscalist een zoektocht, en dus duur en tijdrovend.

Daarna: check je juridische basis. Laat je huwelijkse voorwaarden, testament(en) en eventueel een levenstestament tegen het licht houden door de notaris. Kloppen ze nog met je gezinssituatie, met de waarde van je bedrijf en met de nieuwe regels rondom erf- en schenkbelasting in 2026 (180-dagenregel, biologische kinderen, huwelijksvermogensverdeling)?

Tot slot: bouw een eenvoudig meerjarenplan. Bijvoorbeeld tot 2035, waarin je vastlegt: jaarlijks schenken binnen de vrijstellingen, één of twee momenten voor een eenmalige verhoogde schenking, een duidelijke BOR-strategie voor je onderneming en een periodieke check (elke twee à drie jaar of bij grote life events). Zo wordt erf- en schenkbelasting geen paniekdossier, maar onderdeel van je normale financiële planning. Neem in dat meerjarenplan ook een liquiditeitslijn op: hoeveel cash wil je privé én in de BV beschikbaar hebben zodat erf- en schenkbelasting altijd betaald kan worden zonder dat je bedrijf onder druk komt te staan.

Hoe SFAA je hierbij kan helpen

Wat veel MKB-ondernemers gemeen hebben, is dat ze maximale ontzorging willen en toch grip op hun cijfers. Ze willen dashboards die in één oogopslag laten zien waar ze staan qua winst, cash en belastingen, niet honderd pagina’s wettekst. We geven advies met onze ervaring hoe wij dat zelf regelen en uit de praktijk.

SFAA kan precies daar het verschil maken. Door je administratie strak en geautomatiseerd in te richten, krijg je continu inzicht in je winst, kasstromen en vermogensopbouw. Op basis daarvan kun je samen met SFAA en, waar nodig, een notaris of vermogensplanner scenario’s doorrekenen: wat betekent een schenking van € 50.000 aan een kind in 2026 voor je eigen financiële vrijheid? Hoe ziet de erfbelasting eruit als je nu niets wijzigt, versus als je je testament en BOR-structuur aanpast?

Zo hoef jij je niet dagelijks in de wijzigingen te verdiepen, maar heb je wél een concreet plan: welke schenkingen doe je in 2026, welke grote stappen plan je later, en hoe zorg je dat je bedrijf en je familievermogen klaar zijn voor de jaren na 2026.

Wil je weten hoe erf- en schenkbelasting 2026 er in jouw cijfers uitziet, inclusief je BV-structuur en privévermogen? Plan dan een gesprek met SFAA. Dan maken we van erf- en schenkbelasting geen verrassing achteraf, maar een voorspelbare factor in je strategie.